طبقه بندی روغن موتور

طبقه بندی روغن موتور بر اساس استانداردهای جهانی

سازمانها و مؤسسات علمی و دولتی و نیز سازندگان خودروها و ماشین آلات صنعتی و تولیدکنندگان مواد افزودنی و روغن، دست به دست هم داده و سیستم بسیار مؤثر و کارآمدی برای کنترل کیفیت روغنهای روان کننده به وجود آورده اند. یکی از پایه های این سیستم، طبقه بندی روغن موتور ها سایر روانکار ها و تدوین و انتشار استانداردهای مربوطه است که نقشی حیاتی در برقرار نمودن ارتباط صحیح بین تولیدکنندگان، آزمایش کنندگان و مصرف کنندگان روغن، دارد.

به طور کلی روغنهای موتور و ماشین آلات صنعتی را از دو لحاظ طبقه بندی می کنند:

۱-طبقه بندی روغن موتور بر اساس گرانروی (ویسکوزیته).

۲-طبقه بندی روغن موتور بر حسب کارائی (Performance)

طبقه بندی بر حسب ویسکوزیته، مصرف کنندگان را در انتخاب صحیح روغن، فقط از لحاظ ویسکوزیته مناسب، کمک می کند.

جداول طبقه بندی ویسکوزیته، عموماً روغنها را بر حسب ویسکوزیته در رابطه با درجه حرارت، دسته بندی می کنند. البته سازندگان وسائل، هنگام توصیه ویسکوزیته مناسب خود و یا ماشین ساخت خود، علاوه بر درجه حرارت، فاکتورهائی از قبیل بار، فشار، سرعت، اصطکاک و غیره را نیز درنظر می‌گیرند. اما توصیه آنها، عموماً فقط به همان ویسکوزیته بتنهائی یا در رابطه با دما، انجام می شود.

طبقه بندی روغنها بر حسب کارائی، در واقع اصلی ترین معیار برای انتخاب صحیح روغن را به دست می دهد. در این نوع دسته بندی، روغنها بر حسب مورد کاربرد معین، شدت کار آن مورد، نوع متالوژی و طراحی ماشین آلات که روغن در آنها به کار می رود، نوع سوخت مصرفی این وسائل و سایر نکات جانبی، نوع کار یا وسائل، محیط کار آنها، عمر تعمیراتی مورد نظر و …، طبقه بندی می گردند. کاملاً روشن است که انجام چنین طبقه بندی ظریفی، نیاز به تجربه و تستهای بسیار پیچیده دارد.

باید توجه کرد که سازندگان خودروها و ماشین آلات صنعتی که معتبرترین منابع برای توصیه روغن مورد استفاده هستند، روغنهای مورد نیاز خود را در کاتالوگهای ماشین آلات هم بر حسب ویسکوزیته و هم بر اساس کارائی معرفی می کنند، ولی در گذشته بسیار دیده شده است که به علت عدم اشنائی مصرف کنندگاذن روغن، فقط به گرانروی روغنها توجه شده و به نوع و سطح کیفیت آنها که در طبقه بندی کارائی مشخص می شود، اعتنایی نشده و لذا روغن به طور نامناسب، مورد استفاده قرار گرفته است.

به طور خلاصه باید گفت که انتخاب روغن به کمک دو نوع طبقه بندی انجام می شود:

۱-برحسب ویسکوزیته، که دلیل خوبی و بدی روغن نیست و فقط به انتخاب گرانروی صحیح کمک می کند.

۲-برحسب کارائی که در واقع طبقه بندی کیفیت واقعی روغن است. در ذیل مهمترین نمونه این طبقه بندی ها ذکر می شوند.

 

الف) طبقه بندی روغن موتور بر حسب ویسکوزیته

در صفحات بعد، جداولی ذکر شده اند که طبقه بندی روغنها را برحسب ویسکوزیته نشان می دهند. برای آشنائی و استفاده از این جداول، توجه به توضیحات ذیل مفید است:

جدول A1: این جدول، طبقه بندی روغن موتور ها را بر حسب ویسکوزیته نشان می دهد. در این جدول که جدیدترین جدول طبقه بندی ویسکوزیته، SAE است، روغنها، 0Wو ۵W و ۲۵W نیز جدیداً تعریف شده اند. ضمناً، تعریف درجات SAE روغنها، فقط برحسب گرانروی در ۰C100 و در سرما (که در این جدول، برای هر درجه ای، دمای سرمای معینی درنظر گرفته شده است)، نیست، بلکه ماکزیمم دمای مرزی پمپ شدن روغن و نیز نقطه ریزش پایدار هم ملاک هستند.

جدول A2: در این جدول ISO (سازمان بین المللی استاندارد)، روغنها را بر حسب ویسکوزیته (سنتی استوک) در ۰C40 تعریف کرده است. هم اکنون این طبقه بندی بیشتر برای روغنهای صنعتی که در درجه ویسکوزیته آن – (ISO Viscosity Grade) ISO VG نامیده می شود، نشان دهنده گرانروی متوسط آن درجه است و ماکزیمم و مینیمم هر درجه حدوداً ۱۰ درصد این مقدار متوسط است. مثلاً یک روغن با درجه ISO VG 68، روغنی است که در  ۰C40، ویسکوزیته ای به طور متوسط ۶۸ سنتی استوک دارا باشد. انتخاب
۰C40 به عنوان مرجع، در رابطه با دمای معمول کار دستگاههای صنعتی است.

جداول A3: روغنهای دنده اتومبیل را برحسب ویسکوزیته در  ۰C100 و در سرما، تقسیم بندی می کنند، بالائی مربوط به SAE پائینی مربوط به ارتش آمریکاست. نکته مهمی که باید بدان توجه شود، این است که هیچ رابطه ای بین اعداد این طبقه بندی، و طبقه بندی روغنهای موتور وجود ندارد. مثلاً دیده می‌شود که یک روغن دنده ۹۰SAE، ویسکوزیته ای در حد یک روغن موتور
۴۰SAE، تا بیش از ۵۰ SAE دارد.

ب) طبقه بندی روغن موتور بر حسب کارائی

طبقه بندی روغنهای موتور و ماشین آلات صنعتی که در واقع مهمترین ابزار شناختن و معرفی کیفیت روغنها هستند، بسیار متعدد هستند، زیرا مؤسسات گوناگونی در مورد این طبقه بندی اقدام کرده اند. ازجمله:

-انجمنهای علمی مثل API (انجمن نفت آمریکا) و CCMC (در اروپا)

-ارگانهای نظامی، Military

-و سازندگان اصلی وسائل (Orginal Equipment Manufactures). یا (OEM) که این دسته خود بسیار متعدد هستند.

ولی با وجود تنوع مورد بحث، خوشبختانه کار شناخت این طبقه بندی ها آسان است، زیرا در مورد روغنهای خودروها، طبقه بندی های کارائی API و CCMC و ارتش آمریکا و نیز وزارت دفاع انگلستاذن مقبولیت عام یافته اند و استانداردهای دیگر نیز سعی می کنند، به نحوی معادل طبقه بندی های خود را از مراجع فوق الذکر تعیین و معرفی نمایند. سازندگان خودرو نیز، عموماً همان طبقه بندی API. و نظائر آن را به کار می برند و اگر نکاتی اضافه بر آنها مورد نظرشان باشند، ذکر می کنند.

در مورد روغنهای صنعتی، مراجع عمده، سازندگان معتبر ماشین الات مربوطه هستند که در مواردی موسسات صنعتی بزرگ کشورهای پیشرفته مثل فولاد آمریکا و نظائر آن نیز به عنوان مرجع مورد توجه قرار می گیرند.

در ادامه، نمونه هائی از مهمترین این طبقه بندی ها ارائه شده است:

جدول B1: در این جدول طبقه بندی روغن موتور API، روغنهای موتورهای بنزینی را از نظر کارائی طبقه بندی و تعریف کرده است. دیده می شود که این روغنها، از SA تا SF تقسیم بندی شده اند. نکته مهم این است که موتورهای جدید با شرائط سخت تر (سرعت، دما و فشار بیشتر) به بازار عرضه شده، روغنهای مورد نیاز آنها نیز تغییر کرده و نیز به روغنهائی با سطوح کیفیت بالاتر، ضرورت پیدا کرده است.

جدول B2: طبقه بندی روغن موتور API برای روغنهای دیزلی است. روغنهای دیزلی از CV تا CD تقسیم بندی شده اند.

جدول B3: در این طبقه بندی روغن موتور API و معادلهای نظامی و صنعتی ذکر شده‌اند. استانداردهای نظامی به صورت – MIL-L و یک شماره نشان داده می‌شوند. با توجه به تعاریف طبقه بندی API، و استفاده از این جدول معادلها، می‌توان دریافت که هر یک از این استانداردها نظامی و یا صنعتی، معادل چه سطح کیفیت از روغن موتور هستند.

تولیدکنندگان روغن موتور موظفند، کیفیت تولیدی خود را به کمک علائم این جدول (API یا MIL-L) معرفی نمایند.

دانلود پی دی اف و تصاویر نوشته های طبقه بندی روغن موتور

ol

درباره ی محمد معتمدی

یک پاسخ ارسال نمایید